काठमाडाैं, १ असाेज । कन्या संक्रान्ति सूर्यले सिंह राशिबाट कन्या राशिमा प्रवेश गर्ने दिन हो। नेपालमा यो पर्व हरेक वर्ष असोज महिनाको १ गते (सेप्टेम्बर १६-१७ आसपास) पर्दछ। धर्मशास्त्र, ज्योतिष तथा सांस्कृतिक दृष्टिकोणले यस दिनको विशेष महत्त्व रहेको छ:
सूर्यको राशि परिवर्तन: ज्योतिषशास्त्र अनुसार सूर्यको कन्या राशिमा हुने यो प्रवेशलाई ‘कन्या संक्रान्ति’ भनिन्छ। यस दिनदेखि सूर्यको दक्षिणायन यात्राको मध्यकाल सुरु हुन्छ।
विश्वकर्मा पूजासँगको सम्बन्ध: नेपालमा कन्या संक्रान्तिका दिन नै भगवान् विश्वकर्माको पूजा-आराधना गरिन्छ। यस दिन कलकारखाना, मेसिनरी औजार, सवारी साधन तथा प्राविधिक उपकरणहरूको पूजा गरी श्रम र प्रविधिको सम्मान गरिन्छ।
वास्तु दिवस: घर तथा कार्यस्थलको संरचनागत सन्तुलन, सरसफाइ र सकारात्मक ऊर्जाका लागि यसै दिन वास्तु दिवस पनि मनाइन्छ।
धार्मिक मान्यता र दान धर्म: कन्या संक्रान्तिका दिन बिहानै पवित्र नदी, कुण्ड वा तीर्थस्थलमा स्नान गरी सूर्यदेवलाई अर्घ्य दिने र पितृहरूको स्मरणमा तर्पण/दान गर्ने परम्परा छ। यस दिन गरिएको दान-पुण्यले आरोग्य र समृद्धि मिल्ने विश्वास गरिन्छ।
ऋतु परिवर्तनको सङ्केत: शरद ऋतुको आगमनसँगै मौसममा परिवर्तन आउने भएकाले यस दिनदेखि चाडपर्वको लहर (बडादशैँ, तिहार आदि) सुरु भएको मानिन्छ।
