काठमाडौं / देश र जनताको हितका लागि जीवन उत्सर्ग गर्ने सहिदको स्मरणमा आज देशभर विभिन्न कार्यक्रमसहित सहिद दिवस मनाइँदै छ । प्रजातन्त्र स्थापनाका लागि बलिदान दिएका ज्ञात–अज्ञात सबै सहिदप्रति श्रद्धाञ्जली अर्पण गर्दै यो दिवस मनाउने परम्परा रहँदै आएको छ ।
नेपालमा सहिद दिवस विशेषगरी धर्मभक्त माथेमा, दशरथचन्द्र ठाकुर, गंगालाल श्रेष्ठ र शुक्रराज शास्त्रीको स्मृतिमा मनाइन्छ । राणा शासनविरुद्ध आवाज उठाएको अभियोगमा तत्कालीन शासकले उनीहरूलाई मृत्युदण्ड दिएको थियो । ती सहिदको त्याग र बलिदानले नै जहानियाँ राणा शासनको अन्त्य भई नेपालमा प्रजातन्त्र स्थापना हुने मार्ग प्रशस्त भएको इतिहास छ ।
प्रत्येक वर्ष माघ १६ गते मनाइने सहिद दिवस प्रजातन्त्र स्थापना तथा पुनःस्थापना र विभिन्न कालखण्डमा स्वतन्त्रता, अधिकार र लोकतन्त्रका लागि जीवन आहुति दिने सहिदको सम्झनामा समर्पित छ । यही अवसरमा माघ १० देखि १६ गतेसम्म ‘सहिद सप्ताह’ घोषणा गरी विविध कार्यक्रम आयोजना गरिँदै आएको छ ।
इतिहासअनुसार १९९७ सालमा स्वतन्त्रताको माग गरेका कारण सहिद शुक्रराज शास्त्रीलाई माघ १० गते काठमाडौंको टेकुस्थित पचलीमा, धर्मभक्त माथेमालाई माघ १३ गते सिफलमा तथा गंगालाल श्रेष्ठ र दशरथचन्द्र चन्दलाई माघ १५ गते शोभाभगवतीमा मृत्युदण्ड दिइएको थियो ।
विसं २०१२ सालदेखि तत्कालीन काठमाडौं नगरपालिकाको संयोजकत्वमा माघ १६ गते सहिद दिवस औपचारिक रूपमा मनाउन थालिएको हो । आजको दिन देशभर सहिद स्तम्भ, सालिक तथा स्मारकस्थलमा माल्यार्पण, श्रद्धाञ्जली सभा, प्रभातफेरी र विचार गोष्ठीजस्ता कार्यक्रम आयोजना भइरहेका छन् ।
सरकार, राजनीतिक दल, संघ–संस्था र नागरिक समाजले सहिदको त्यागबाट प्राप्त लोकतान्त्रिक मूल्य, सुशासन र नागरिक अधिकारको संरक्षण गर्दै अघि बढ्नुपर्नेमा जोड दिएका छन् ।
